Verwijderen van restproducten bij afvalverwerking

Is een publiekrechtelijk lichaam (hierna: gemeente) ondernemer voor het verwijderen van restproducten die vrijkomen bij het verwerken van huisafval? Deze vraag stond centraal bij een geschil tussen een Belgische overheidsinstelling en de Nederlandse Belastingdienst. Het gerechtshof ’s Hertogenbosch heeft in dit geschil een beslissing genomen.

De zaak
De feiten zijn verkort weergegeven als volgt: een  Belgische gemeente heeft het ophalen en verwerken van huishoudelijke afval uitbesteed aan een door haar opgerichte NV. Voor de verwerking heeft de NV een afvalverbrandingsinstallatie (hierna: avi) gebouwd. Bij het verwerken komt stoom vrij die via de NV door de gemeente aan een energiemaatschappij wordt geleverd voor de productie van elektriciteit. De NV brengt de gemeente een vergoeding in rekening voor het verwerken van het afval en het leveren van de stoom. De gemeente wordt in België als ondernemer aangemerkt voor het leveren van de stoom en kan daarom alle btw die voor het verwerken van het afval en het leveren de stoom door de NV in rekening wordt gebracht, in aftrek brengen.

Bij het verbrandingsproces komen bodemassen vrij die gebruikt kunnen worden bij onder andere  de productie van asfalt. De gemeente laat voor haar rekening de bodemassen naar Nederland vervoeren. Hiervoor ontvangt zij facturen met Nederlandse btw, waarvoor zij een verzoek tot teruggaaf indient bij de Nederlandse Belastingdienst. De Belastingdienst is van mening dat de gemeente bij het verwerken en verbranden van huishoudelijk afval ‘als overheid’ opereert, omdat deze werkzaamheden in samenhang worden verricht met het ophalen van het huishoudelijk afval.

Het gerechtshof constateert in het algemeen dat de verwerking van afval veelvuldig door zowel marktpartijen als publiekrechtelijke lichamen plaatsvindt onder dezelfde juridische voorwaarden. De gemeente verricht deze werkzaamheden door middel van een avi en verkoopt de hierbij vrijkomende stoom, waarvoor zij als ondernemer wordt aangemerkt. Het feit dat er sprake is van samenhang tussen het ophalen van huishoudelijk afval en de verwerking daarvan, heeft echter niet tot gevolg dat de gemeente alle werkzaamheden ‘als overheid’ verricht. De gemeente heeft daarom recht op aftrek van btw op de kosten voor het laten verwijderen van de bodemassen.

De gemeentelijke praktijk
Nederlandse gemeenten kunnen de btw op de kosten die worden gemaakt voor overheidsprestaties compenseren waardoor het financiële belang niet vergelijkbaar is met de casus hiervoor. Het is echter wel zo dat de btw op de kosten niet kan worden gecompenseerd als sprake is van ondernemershandelen. Een beoordeling van activiteiten en het indelen naar compensatiegerechtigd, aftrek op aangifte of kostprijsverhogend, blijft daarom van belang.
Colofon
Ed Plat is als adviseur werkzaam bij EFK Belastingadviseurs, kantoor Alkmaar. Voor meer informatie:

Archief